Hemipleji ve Hemiparezi Nedir?

# Hemipleji ve Hemiparezi Nedir?

Hemipleji ve hemiparezi, vücudun bir yarısındaki motor etkilenimi tanımlayan iki farklı terimdir.

Hemipleji, bir taraftaki yüz, kol veya bacakta paralizi düzeyindeki hareket kaybını ifade eder. Hemiparezi ise aynı bölgelerde istemli kuvvet üretiminin azalması, yani kısmi güçsüzlük anlamına gelir. İnme sonrasında bu motor bulgular çoğunlukla beyindeki hasarın karşı tarafında görülür. [1, s. 593]

Örneğin beynin sol tarafındaki bir lezyon, çoğunlukla vücudun sağ tarafında motor etkilenime yol açar. Ancak bu ilişki her durumda basit değildir. Beyin sapı lezyonları, birden fazla bölgeyi tutan hasarlar veya eşlik eden sinir sistemi sorunları daha karmaşık bulgular oluşturabilir.

Klinik metinlerde “hemipleji” kelimesi bazen bütün tek taraflı motor bozuklukları kapsayan genel bir ifade olarak kullanılabilir. Buna rağmen, paralizi ile kısmi güçsüzlük arasındaki ayrım değerlendirme ve hedef belirleme açısından önemlidir. [1, s. 593, 624–625]

Hemipleji ile hemiparezi arasındaki temel fark

Pratik olarak fark şöyledir:

• Hemipleji: Etkilenen tarafta istemli hareketin hiç oluşturulamaması veya paralizi düzeyinde kaybolması.
• Hemiparezi: Etkilenen tarafta hareket bulunmasına rağmen kuvvetin, hızın, kontrolün veya dayanıklılığın azalması.

Bu ayrım her zaman bütün vücut yarısı için tek bir etiketle yapılamaz.

Bir kişide el ve parmaklarda hareket hiç bulunmazken omuzda kısmi hareket olabilir. Bacakta yürümeye yetecek kadar kontrol bulunabilirken ayak bileği hareketi çok sınırlı olabilir. Bu nedenle “sağ hemipleji” veya “sol hemiparezi” ifadesi, ayrıntılı motor değerlendirme yerine geçmez.

Hemipleji ve hemiparezi bir hastalık mıdır?

Klinik yorum: Bu terimler tek başına hastalığın nedenini değil, ortaya çıkan motor etkilenimin biçimini tarif eder.

Kullanılan ana kaynaklar hemipleji ve hemipareziyi en ayrıntılı biçimde inme sonrası motor kayıplar bağlamında ele almaktadır. İnme dışındaki bütün olası nedenlerin eksiksiz bir listesini oluşturmak için:

Yüklenen kaynaklar bu iddiayı yeterince desteklemiyor.

Bu nedenle makalenin geri kalanında hemipleji ve hemiparezi ağırlıklı olarak yetişkinlerde inme sonrası gelişen tablo üzerinden açıklanmaktadır.

Kişi günlük yaşamda ne fark edebilir?

Motor etkilenimin günlük yaşama yansıması yalnızca “kolu veya bacağı kaldırabilmek” ile ölçülemez.

Kişi aşağıdaki alanlarda güçlük yaşayabilir:

Yatak hareketleri ve transferler

• Yatakta sağa veya sola dönememe
• Yatarken oturmaya gelmede zorlanma
• Sandalyeden ayağa kalkmak için birine veya bir yüzeye tutunma
• Yatak, sandalye, tuvalet veya araç arasında geçiş yapamama
• Ayakta dururken dizin boşalması
• Etkilenen tarafa yeterince ağırlık verememe

Fonksiyonel değerlendirmelerde yatak hareketleri, pozisyon değiştirme, transfer, merdiven ve lokomosyon birlikte ele alınır. [1, s. 616–621]

Oturma ve ayakta durma dengesi

Kişi oturabiliyor olsa bile gövdesini dik tutmakta veya bir nesneye uzandığında dengesini korumakta zorlanabilir.

Ayakta:

• Ağırlığı daha çok güçlü tarafa verebilir.
• Etkilenen tarafa yük aktaramayabilir.
• Dönüş sırasında dengesini kaybedebilir.
• Dışarıdan hafif bir itme veya beklenmeyen hareket karşısında yeterli düzeltme yanıtı oluşturamayabilir.
• Etkilenen tarafa doğru düşme eğilimi gösterebilir.

İnme sonrası postür ve denge problemleri; kuvvet kaybı, duyu bozukluğu, hareket zamanlaması ve postüral stratejilerin yetersizliğinin birleşiminden kaynaklanabilir. [1, s. 618–619]

Yürüme

Hemiparezi bulunan kişi yürüyebilir; ancak yürüyüş güvenli, verimli veya toplumsal yaşam için yeterli olmayabilir.

Şunlar görülebilir:

• Etkilenen ayağın yere takılması
• Ayağın dışa veya içe dönmesi
• Diz kontrolünün yetersiz olması
• Dizin geriye doğru aşırı kilitlenmesi
• Etkilenen tarafta basma süresinin kısalması
• Adımların uzunluk veya zamanlama açısından eşit olmaması
• Gövdenin yana eğilmesi
• Bacağın düz bir yay çizerek öne taşınması
• Yürüme hızının veya mesafesinin azalması
• Baston, yürüteç veya başka bir destek ihtiyacı
• Dönüş, engel geçme, merdiven veya kalabalık ortamda güçlük

Yürüme değerlendirmesi yalnızca kişinin birkaç adım atıp atamadığına bakmaz. Hız, mesafe, güvenlik, yardımcı cihaz ihtiyacı ve ev veya toplum içinde gerçek kullanım da önemlidir. [1, s. 619–620]

Kol ve el kullanımı

Kişi kolunu belirli ölçüde hareket ettirebildiği hâlde günlük yaşamda kullanmayabilir.

Şu sorunlar görülebilir:

• Nesneye uzanamama
• Bardağı kavrayamama
• Nesneyi kontrollü bırakamama
• Elin istemsiz biçimde yumruk hâlinde kalması
• Düğme ilikleme, fermuar çekme veya çatal kullanmada güçlük
• İki el gerektiren görevlerde etkilenen eli devreye sokamama
• Ayakta dururken etkilenen kolu destek amacıyla kullanamama
• Kolun ağırlığına bağlı omuzda rahatsızlık veya hizalanma sorunu

Fizyoterapi veya ergoterapi değerlendirmesinde yalnızca eklem hareketi değil, kolun gerçek günlük görevlerde ne kadar ve hangi kalitede kullanıldığı da incelenebilir. [1, s. 620–621]

Günlük yaşam aktiviteleri

Hemipleji veya hemiparezi şu aktiviteleri etkileyebilir:

• Giyinme ve soyunma
• Banyo yapma
• Tuvalet kullanma
• Yemek yeme ve yemek hazırlama
• Kişisel bakım
• Ev işleri
• Telefon veya bilgisayar kullanma
• Araç içine girme ve çıkma
• İş, aile ve sosyal roller

Stroke Rehabilitation kitabı, günlük yaşam performansının kişinin motor kapasitesi kadar görevin yapısı, çevre ve kullanılan telafi stratejilerinden de etkilendiğini vurgular. [2, s. 59–73, 88–145]

Yorgunluk ve yavaşlık

Hemiparezi her zaman yalnızca düşük kas kuvveti şeklinde görünmez.

Kişi:

• Hareketi başlatmak için fazla çaba harcayabilir.
• Kasılmayı geç başlatabilir.
• Gereksiz kasları aynı anda kasabilir.
• Hareketi normalden daha yavaş tamamlayabilir.
• Kısa aktiviteden sonra belirgin biçimde yorulabilir.

Kaynak, inme sonrası kuvvet üretiminde azalma, kas aktivasyon zamanlamasında bozulma, eş kasılma ve çabuk yorulmanın bir arada görülebileceğini belirtir. [1, s. 624–625]

Nedenleri ve ilişkili durumlar

İnme ile ilişkisi

İnme, beyin dokusuna giden kan akımının kesilmesi veya bir damarın yırtılması nedeniyle ani nörolojik kayıp oluşturabilir.

Motor yolların etkilenmesi sonucunda:

• Hemipleji
• Hemiparezi
• Yüz kaslarında güçsüzlük
• Seçici hareket kaybı
• Koordinasyon bozukluğu

görülebilir. [1, s. 592–600]

Etkilenimin dağılımı, hasarın bulunduğu bölgeye göre farklılaşabilir.

Kol ve yüzün daha belirgin etkilenmesi

Orta serebral arter alanındaki bir inmede, karşı taraftaki yüz ve kol bacağa göre daha belirgin etkilenebilir. Bu tabloya duyu kaybı, dil bozukluğu, görsel alan kaybı veya tek taraflı ihmal eşlik edebilir. [1, s. 599–600]

Bacağın daha belirgin etkilenmesi

Ön serebral arter alanındaki bir inmede, karşı taraftaki bacak kol ve ele göre daha belirgin etkilenebilir. [1, s. 598–599]

Bu örnekler kesin bir tanı aracı değildir. Gerçek lezyon yeri, klinik nörolojik muayene ve gerektiğinde beyin görüntülemesiyle belirlenir.

Hemipleji, hemiparezi ve spastisite aynı şey değildir

Bu ayrım önemlidir.

Hemiparezi, kuvvet üretme kapasitesinin azalmasıdır.

Hemipleji, paralizi düzeyindeki motor kayıptır.

Spastisite ise pasif hareket sırasında, hareketin hızına bağlı biçimde artan dirençle ilişkili kas tonusu değişikliğidir.

Bir kişi:

• Güçsüz ve gevşek olabilir.
• Güçsüz ve spastik olabilir.
• Belirgin spastisiteye rağmen işlevsel kuvvet üretemeyebilir.
• Bazı yönlerde hareket ederken diğer yönlerde hareket oluşturamayabilir.

Erken dönemde gevşeklik bulunabilir. Daha sonraki süreçte bazı kişilerde spastisite, hiperrefleksi ve istemli hareketi sınırlayan kitlesel hareket paternleri gelişebilir. [1, s. 621–624]

Bu nedenle sert görünen bir kolun “güçlü” olduğu söylenemez. Sertlik, istemli ve kontrollü kuvvet üretiminin kanıtı değildir.

Zorunlu sinerjiler

Bazı kişilerde tek bir eklemi bağımsız hareket ettirmeye çalışmak, uzvun diğer bölümlerinde de istemsiz hareket oluşturur.

Örneğin kişi dirseğini bükmeye çalıştığında:

• Omuz yukarı kalkabilir.
• Omuz dışa açılabilir.
• El bileği ve parmaklar da bükülebilir.

Benzer biçimde bacağı ileri taşımaya çalışırken kalça, diz ve ayak bileği belirli bir kitlesel patern içinde hareket edebilir.

Bu durum, kasların tek tek çalışmamasından çok, seçici hareket kontrolünün kaybıyla ilişkilidir. Kaynak bu paternleri “zorunlu sinerjiler” olarak açıklar. [1, s. 623–624]

Eşlik edebilecek diğer sorunlar

Hemipleji veya hemiparezi tek başına bütün klinik tabloyu açıklamayabilir.

Aşağıdaki sorunlar eşlik edebilir:

Duyu kaybı

Dokunma, basınç, sıcaklık, ağrı veya eklem pozisyonu duyusu etkilenebilir. Kişi ayağının zemindeki konumunu veya elindeki nesnenin güvenli biçimde tutulup tutulmadığını yeterince fark edemeyebilir. [1, s. 622]

Görme ve algı sorunları

Görsel alan kaybı veya vücudun ve çevrenin bir tarafını fark etmeme görülebilir.

Görsel alan kaybı ile tek taraflı ihmal aynı değildir. Görsel alan kaybı duyu sistemindeki bir eksiklikken, ihmal kişinin bir taraftaki uyaranlara dikkat yöneltmemesiyle ilişkili algısal bir sorundur. [1, s. 622]

Dil ve iletişim sorunları

Kişi söyleneni anlamakta, doğru kelimeyi bulmakta veya konuşmayı üretmekte güçlük çekebilir.

Bu durumda bir komutu yerine getirememek, her zaman kol veya bacağın tamamen felçli olduğunu göstermez. Kişi komutu anlamamış veya hareketi planlayamamış olabilir.

Apraxi

Apraxi, yeterli temel kuvvet bulunmasına rağmen öğrenilmiş ve amaçlı bir hareketi planlama veya doğru sırada uygulama güçlüğüdür.

Kaynak, hareket oluşturamamanın yalnızca güç, koordinasyon, duyu veya kas tonusuyla açıklanamadığı durumlarda motor planlamanın da değerlendirilmesi gerektiğini belirtir. [1, s. 625–626]

Yutma güçlüğü

Yutma sırasında öksürme, boğulma hissi, salya kontrolü veya ses değişikliği bulunabilir. Yutma güvenliği, kol ve bacak motor değerlendirmesinden ayrı ve özel bir inceleme gerektirir. [1, s. 604, 626]

Omuz ve eklem sorunları

Gevşeklik, kas kontrolünün azalması ve kolun ağırlığı omuz hizalanmasını etkileyebilir. Eklem hareketi, omuz desteği, ağrı ve şişlik değerlendirilmelidir. [1, s. 621]

Düşme riski

Kuvvet kaybı, duyu bozukluğu, görsel-algısal sorunlar, dikkatsizlik, dengesizlik ve aceleci davranışlar birlikte düşme riskini artırabilir. [1, s. 609, 618–619]

Fizyoterapi değerlendirmesinde neler incelenebilir?

Kapsamlı değerlendirme yalnızca “kas gücü kaç üzerinden kaç?” sorusuna cevap aramaz.

Kaynak; hasta öyküsü, sistem taraması, standart testler, görev analizi ve hareket gözleminin birlikte kullanılmasını önerir. Testlerin seçimi kişinin hedeflerine, yaşına, lezyonun yerine ve şiddetine, iyileşme dönemine ve yaşam koşullarına göre değişir. [1, s. 615–617]

1. Sağlık öyküsü ve kişinin hedefleri

Değerlendirmede şu konular ele alınabilir:

• Motor etkilenimin ne zaman ve nasıl başladığı
• İnme veya diğer tıbbi olayın özellikleri
• Önceki hastalıklar ve kullanılan ilaçlar
• Düşme, ağrı, yorgunluk veya nefes darlığı
• İnme öncesindeki bağımsızlık düzeyi
• Ev ve iş ortamı
• Aile veya bakım veren desteği
• Kişinin yeniden yapmak istediği aktiviteler
• İletişim, dikkat ve hafıza durumu

Amaç yalnızca bozuklukların listesini çıkarmak değil, kişinin hangi işlevleri geri kazanmak veya daha güvenli hâle getirmek istediğini belirlemektir.

2. Motor kaybın dağılımı

Yüz, omuz, dirsek, el bileği, parmaklar, gövde, kalça, diz ve ayak bileği ayrı ayrı incelenebilir.

Şunlar araştırılır:

• Hareket hiç var mı?
• Yer çekimi ortadan kaldırıldığında hareket oluşuyor mu?
• Yer çekimine karşı hareket yapılabiliyor mu?
• Hareket tam eklem açıklığında yapılabiliyor mu?
• Bir eklem hareket ederken diğer eklemler istemsiz biçimde devreye giriyor mu?
• Hareketin hızı ve kontrolü nasıl?
• Kuvvet sürdürülebiliyor mu?

3. Seçici hareket kapasitesi

Kişinin yalnızca uzvu hareket ettirmesi değil, belirli bir eklemi diğer eklemlerden bağımsız kontrol edebilmesi önemlidir.

Örneğin omuz öne kaldırılırken:

• Dirsek düz kalabiliyor mu?
• El bileği ve parmaklar gevşek kalabiliyor mu?
• Omuz yana kaçıyor mu?
• Gövde hareketi telafi etmek için geriye veya yana eğiliyor mu?

Kaynak, değerlendirmede zorunlu sinerjilerin tanımlanabileceğini; ancak temel odağın kişinin izole ve seçici hareket oluşturma kapasitesi olması gerektiğini belirtir. [1, s. 624]

4. Kas kuvveti ve dayanıklılığı

Geleneksel manuel kas testi her kişi için uygun olmayabilir.

Şiddetli spastisite, refleks etkisi veya zorunlu sinerji varsa kişi istenen kası izole edemez. Böyle bir durumda kas kuvveti, fonksiyonel görevler sırasındaki hareket üzerinden tahmin edilebilir.

Daha iyi seçici kontrolü bulunan kişilerde manuel kas testi veya dinamometre gibi ölçümler kullanılabilir. [1, s. 624–625]

5. Kas tonusu ve eklem hareket açıklığı

Fizyoterapist şu özellikleri inceleyebilir:

• Gevşeklik veya artmış tonus
• Pasif harekete karşı direnç
• İstirahat postürü
• Hareket sırasında tonus değişimi
• Eklem hareket açıklığı
• Kas ve yumuşak doku kısalığı
• Kontraktür gelişimi
• Omuz ve el bileği hizalanması
• Ağrı veya ödem

Kas tonusu tek başına değerlendirilmemeli; kişinin gerçek hareket ve işlev kapasitesiyle birlikte yorumlanmalıdır.

6. Duyu ve görme

Değerlendirme şu alanları içerebilir:

• Hafif dokunma
• Basınç
• Keskin-künt ayrımı
• Sıcaklık
• Eklem pozisyonu
• Hareket duyusu
• Titreşim
• Nesneyi dokunarak tanıma
• Görme keskinliği
• Görsel alan
• Göz hareketleri
• Görsel ihmal

Duyu veya görme kaybı, kas kuvveti görece iyi olsa bile hareket güvenliğini ciddi biçimde etkileyebilir. [1, s. 622]

7. Denge ve postür

Hem oturma hem ayakta durma incelenebilir:

• Kişi desteksiz durabiliyor mu?
• İki tarafa eşit ağırlık veriyor mu?
• Etkilenen tarafa güvenle yük aktarabiliyor mu?
• Uzanırken dengesini koruyabiliyor mu?
• Ayağa kalkarken hangi stratejileri kullanıyor?
• Beklenmeyen denge kaybına yanıt verebiliyor mu?
• Düşme riski veya yardım ihtiyacı nedir?

Fizyoterapist statik pozisyonun yanında oturmadan ayağa kalkma, dönme, uzanma ve adım atma gibi dinamik görevleri de gözlemleyebilir. [1, s. 618–619]

8. Yürüme

Yürüme değerlendirmesinde şunlar incelenebilir:

• Güvenlik ve gözetim ihtiyacı
• Yardımcı cihaz kullanımı
• Yürüme hızı
• Yürüme mesafesi
• Adım uzunluğu ve ritmi
• Ayak yerden temizliği
• Diz ve kalça kontrolü
• Ağırlık aktarımı
• Yön değiştirme
• Engel geçme
• Merdiven
• Yorgunluk
• Ev ve toplum içindeki gerçek yürüme kapasitesi

9. Kol ve elin gerçek yaşamda kullanımı

Klinikte kolu kaldırabilmek, o kolun günlük yaşamda kullanıldığı anlamına gelmez.

Değerlendirmede:

• Nesneye uzanma
• Kavrama
• Taşıma
• Bırakma
• İnce el becerileri
• İki elle yapılan görevler
• Etkilenen kolu destek veya denge amacıyla kullanma
• Gün içinde etkilenen kolu kullanma miktarı

incelenebilir. [1, s. 620–621]

10. Günlük işlev ve katılım

Kişinin bağımsızlık düzeyi şu alanlarda değerlendirilebilir:

• Yatak hareketleri
• Transferler
• Giyinme
• Beslenme
• Kişisel bakım
• Tuvalet
• Merdiven
• Ev işleri
• İş yaşamı
• Sosyal ve aile rolleri

11. Kalp-damar kapasitesi ve yorgunluk

İnme sonrası hareketsizlik, kalp-damar hastalıkları ve değişmiş hareket paternleri efor kapasitesini azaltabilir.

Gerektiğinde:

• Kalp hızı
• Kan basıncı
• Algılanan efor
• Yürüme mesafesi
• Dinlenme ihtiyacı
• Aktivite sırasında ortaya çıkan belirtiler

izlenebilir. Test yöntemi ve yoğunluğu kişiye göre seçilmelidir. [1, s. 626]

Hareket, egzersiz veya rehabilitasyon sürecinde hangi ilkeler önemlidir?

1. Program tanıya değil, değerlendirme bulgularına dayanmalıdır

“Sol hemiparezi” ifadesi tek başına program oluşturmak için yeterli değildir.

İki kişide aynı tanı bulunmasına rağmen biri bağımsız yürüyebilir fakat elini kullanamayabilir. Diğeri kolunu hareket ettirebilir ancak denge ve dikkat sorunu nedeniyle ayakta duramayabilir.

Program gerçek sınırlayıcı faktörlere göre düzenlenmelidir.

2. Hedef anlamlı bir aktiviteyle ilişkilendirilmelidir

“Bacağı güçlendirmek” yerine şu tür işlevsel hedefler kullanılabilir:

• Sandalyeden daha az yardımla kalkabilmek
• Banyoya güvenli biçimde yürüyebilmek
• Yemek sırasında etkilenen eli destek amacıyla kullanabilmek
• Ev girişindeki basamağı geçebilmek
• Belirli bir toplum içi mesafeyi yürüyebilmek

Kaynaklar anlamlı ve kişi için önemli hedeflerin müdahalenin merkezinde olmasını destekler. [1, s. 627–629; 2, s. 59–73]

3. Göreve özgü pratik yapılmalıdır

Yürüme hedefleniyorsa yürümenin kendisi ve yürümenin bileşenleri çalışılmalıdır.

Ayağa kalkma hedefleniyorsa:

• Ayak yerleşimi
• Öne gövde hareketi
• Ağırlık aktarımı
• Kalça ve diz ekstansiyonu
• Denge kontrolü

gibi görevin gerçek gereklilikleri ele alınmalıdır.

İzole kuvvet veya eklem hareketi çalışmaları gerekli olabilir; ancak bunların hedef görevle bağlantısı kurulmalıdır.

4. Tekrar kadar tekrarın kalitesi de önemlidir

Motor öğrenme pratik gerektirir. Bununla birlikte kontrolsüz veya sürekli aynı hatayla yapılan tekrarlar her zaman yararlı değildir.

Pratik sırasında:

• Görev anlaşılır olmalıdır.
• Güvenlik korunmalıdır.
• Başarı için yeterli destek sağlanmalıdır.
• Kişi mümkün olduğunca aktif katılmalıdır.
• Yardım ve ipuçları gereksiz bağımlılık oluşturacak düzeyde olmamalıdır.

5. Geri bildirim kademeli düzenlenmelidir

Başlangıçta sözel, görsel veya dokunsal geri bildirim gerekli olabilir.

Zamanla kişi:

• Kendi hareketini fark etmeli
• Hatasını tanımlayabilmeli
• Strateji geliştirebilmeli
• Dış yardıma daha az ihtiyaç duymalıdır

Kaynaklar, sürekli ve aşırı dış geri bildirimin kişinin kendi problem çözme kapasitesini sınırlayabileceğini belirtmektedir. [1, s. 627–629; 2, s. 61–73]

6. Zorluk kademeli artırılmalıdır

Görev, kişinin başarabileceği kadar ulaşılabilir; gelişim sağlayacak kadar zor olmalıdır.

Zorluk şu yollarla değiştirilebilir:

• Destek miktarını azaltmak
• Oturma yüzeyini değiştirmek
• Daha uzun süre veya mesafe çalışmak
• Hızı değiştirmek
• Yön değiştirme eklemek
• Farklı nesneler kullanmak
• Sessiz ortamdan daha hareketli ortama geçmek
• İkinci bir motor veya bilişsel görev eklemek

Bütün bu ilerlemeler kişinin güvenliği ve performansına göre yapılmalıdır.

7. Gerçek çevre dikkate alınmalıdır

Klinikte yüksek ve sert bir sandalyeden kalkabilen kişi, evdeki alçak koltuktan kalkamayabilir.

Zemin, basamak, banyo, koridor, yatak yüksekliği, aydınlatma ve aile desteği görev performansını etkiler. Öğrenilen becerinin gerçek yaşam ortamına aktarılması ayrıca değerlendirilmelidir.

8. İyileştirme ve telafi birlikte kullanılabilir

Bazı çalışmalar kaybedilen hareket kapasitesini geliştirmeyi hedefler.

Bazıları ise güvenli bağımsızlığı artırmak için:

• Görev yöntemini değiştirme
• Çevreyi düzenleme
• Yardımcı cihaz kullanma
• Etkilenmeyen tarafı daha etkili kullanma
• Bakım veren desteğini düzenleme

gibi telafi stratejileri içerebilir.

Telafi kullanılması, iyileşme çalışmalarının tamamen bırakılması anlamına gelmez. Hangi yaklaşımın öncelikli olduğu kişinin kapasitesine, güvenliğine ve hedeflerine bağlıdır. [1, s. 626–629]

9. Herkese uygun tek bir egzersiz listesi yoktur

Hemipleji veya hemiparezi için internette bulunan standart egzersiz listelerinin herkese aynı şekilde uygulanmasını destekleyen bir sonuç için:

Yüklenen kaynaklar bu iddiayı yeterince desteklemiyor.

Egzersiz seçimi; kas tonusu, omuz bütünlüğü, duyu, denge, biliş, kalp-damar durumu ve yardım ihtiyacı değerlendirilmeden yapılmamalıdır.

Her kişide yaklaşım neden farklıdır?

Rehabilitasyon planını etkileyen başlıca faktörler şunlardır:

• Motor kaybın şiddeti
• Kol ve bacağın etkilenme oranı
• Seçici hareket kapasitesi
• Kas tonusu
• Duyu ve görme
• Denge ve düşme riski
• Biliş, dikkat ve hafıza
• Dil ve iletişim
• Yutma güvenliği
• Ağrı ve eklem hareket açıklığı
• Kalp-damar ve solunum durumu
• Yorgunluk
• Yaş ve inme öncesi işlev
• Ev ve iş ortamı
• Aile desteği
• Kişinin hedefleri
• Rehabilitasyonun akut, subakut veya kronik dönemde olması

Kaynak, bütün inme hastaları için tek bir optimal müdahalenin bulunmadığını açıkça belirtir. Müdahale seçimi kişinin yetenekleri, ihtiyaçları, iyileşme dönemi, bilişsel ve iletişim durumu ile sosyal kaynaklarına göre yapılmalıdır. [1, s. 627]

İyileşme öngörülebilir mi?

İyileşme çoğunlukla ilk haftalar ve aylarda daha hızlıdır. Bununla birlikte bazı kişiler aylar veya yıllar sonra da ölçülebilir işlevsel değişiklikler gösterebilir.

Başlangıçtaki motor kaybın şiddeti, duyu ve algı sorunları, biliş, iletişim, dayanıklılık ve eğitime katılım sonuçları etkileyebilir. [1, s. 651–652]

Ancak belirli bir kişinin:

• Ne kadar düzeleceği
• Ne zaman yürüyeceği
• Elini yeniden ne ölçüde kullanacağı
• Tam bağımsızlığa ulaşıp ulaşamayacağı

yalnızca “hemipleji” veya “hemiparezi” kelimesinden belirlenemez.

Kesin iyileşme yüzdesi veya standart iyileşme süresi konusunda:

Yüklenen kaynaklar bu iddiayı yeterince desteklemiyor.